Hazine ve Maliye Bakanlığı, sahte belge düzenlenmesine karşı yürütülen çalışmaları yeni bir adımla güçlendirdi. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın geliştirdiği yapay zeka destekli risk analiz sistemi KAŞİF, günlük olarak mükellef davranışlarını tarayarak potansiyel riskleri belirliyor.
Geçmişte kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) yerine KAŞİF, büyük veri üzerinde çalışarak yeni bir yaklaşım sunuyor. Sistem, önceden tanımlı kurallara bağlı kalmadan, büyük veri setleri üzerinden hareket ederek farklı başlıklar altında mükellef aktivitelerini izliyor.
Günlük analiz kapasitesi KAŞİF, Türkiye’deki büyük veri platfromları üzerinde çalışır ve onlarca terabaytlık veriyle yaklaşık 4 milyon mükellefi günlük olarak inceleyebiliyor. Mükelleflik, fatura, beyanname, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, çalışan sayısı, üretim kapasitesi ve demirbaş gibi çok sayıda kriter altında değerlendiriliyor. Riskli görülen durumlar ise günlük raporlar halinde ortaya çıkarılıyor.
KAŞİF’in devreye alınmasıyla sahte belge düzenleme riski taşıyan mükellefler hızlı bir şekilde belirleniyor. Hiç alışveriş yapmamasına rağmen kuruluş gününde fatura düzenleyenler, kısa sürede yüksek tutarlı sahte faturalar kesenler ve ticari faaliyeti bulunmayan şirketler, riskli gruplar arasında öne çıkıyor. Ayrıca haksız KDV iadesi talep eden mükellefler de sistem tarafından tespit ediliyor.
Belirlenen riskli mükellefler, inceleme amacıyla Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Ayrıca bağlı bulundukları vergi dairelerine iletilen bilgiler doğrultusunda yoklama ve değerlendirme süreçleri yürütülüyor. İncelemeler sonucunda sahte belge düzenlemeyi amaçladıkları anlaşılan mükellefiyetlerin kapatılması yönünde kararlar alınıyor.
Yetkili konuşması Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zeka destekli uygulamalarla kayıt dışı ekonomiye karşı mücadelede yeni bir döneme girildiğini belirtti; sahte belge ve haksız iade taleplerinin anlık olarak tespit edildiğini ve hızlı işlemlerin yürütüldüğünü vurguladı.